Regres ubezpieczeniowy w firmie – na czym polega zgodnie z art. 828 Kodeksu cywilnego?

Regres ubezpieczeniowy to pojęcie, z którym przedsiębiorcy najczęściej spotykają się dopiero wtedy, gdy otrzymują wezwanie do zapłaty od ubezpieczyciela. W praktyce może dotyczyć zarówno szkód majątkowych, jak i szkód związanych z działalnością gospodarczą, transportem czy polisami OC. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest regres ubezpieczeniowy, jakie są jego rodzaje, kiedy zakład ubezpieczeń może dochodzić zwrotu pieniędzy oraz jak przedsiębiorca powinien postępować po otrzymaniu roszczenia regresowego.

Regres ubezpieczeniowy – na czym polega?

Regres ubezpieczeniowy oznacza sytuację, w której ubezpieczyciel po wypłacie odszkodowania uzyskuje prawo dochodzenia zwrotu wypłaconych środków od osoby odpowiedzialnej za powstanie szkody. Mówiąc prościej – poszkodowany otrzymuje odszkodowanie zgodnie z zawartą polisą, natomiast później zakład ubezpieczeń może odzyskać wypłacone pieniądze od właściwego sprawcy.

Dla przedsiębiorców jest to niezwykle istotne, ponieważ regres może pojawić się zarówno przy szkodach komunikacyjnych, jak i przy szkodach powstałych podczas wykonywania usług, magazynowania towarów czy realizacji kontraktów.

Podstawą prawną jest 828 Kodeksu cywilnego, który reguluje przejście roszczeń na ubezpieczyciela.

Regres ubezpieczeniowy w Kodeksie cywilnym – art. 828

Zgodnie z art. 828 kodeksu cywilnego, jeżeli strony nie postanowiły inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości wypłaconego świadczenia.

Oznacza to, że:

• przedsiębiorca otrzymuje odszkodowanie zgodnie z umową ubezpieczenia,
• po wypłacie odszkodowania ubezpieczyciel staje się uprawniony do dochodzenia należności od osoby odpowiedzialnej za szkodę,
• jeżeli zakład pokrył jedynie część szkody, poszkodowanemu przysługuje pierwszeństwo dochodzenia pozostałej części przed roszczeniem ubezpieczyciela.

Przepis wskazuje również, że nie przechodzą na ubezpieczyciela roszczenia wobec osób pozostających z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie domowym, chyba że szkoda została wyrządzona umyślnie.

Regres ubezpieczeniowy dzielimy na typowy i nietypowy

Najczęściej regres ubezpieczeniowy dzielimy na dwa podstawowe rodzaje.

Regres typowy

Typowy regres wynika właśnie z art. 828 kodeksu cywilnego. Jest to klasyczna subrogacja, czyli przejęcie przez ubezpieczyciela prawa dochodzenia należności od osoby odpowiedzialnej za szkodę.

Przykład:

Firma logistyczna uszkodziła towar należący do kontrahenta. Ubezpieczyciel wypłacił przedsiębiorcy odszkodowanie z polisy majątkowej. Następnie, na podstawie subrogacji wobec sprawcy szkody, może dochodzić zwrotu wypłaconego odszkodowania od przewoźnika lub innego podmiotu odpowiedzialnego.

Regres nietypowy

Regres nietypowy występuje głównie przy obowiązkowych polisach OC. W takim przypadku ubezpieczyciel najpierw wypłaci odszkodowanie poszkodowanym, a następnie może żądać zwrotu pieniędzy od własnego ubezpieczonego.

Najczęściej dzieje się tak w sytuacjach określonych przez art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, między innymi gdy sprawca:

• prowadził pojazdem mechanicznym pod wpływem alkoholu,
• znajdował się po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych,
• nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym,
• zbiegł z miejsca zdarzenia,
• umyślnie doprowadził do wyrządzenia szkody.

Od tej zasady istnieją wyjątki, np. gdy brak uprawnień był związany z ratowaniem życia ludzkiego lub mienia albo pościgiem za osobą bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa.

Regres ubezpieczeniowy w działalności gospodarczej

Dla przedsiębiorców regres może pojawić się znacznie częściej, niż się wydaje.

Najczęstsze sytuacje obejmują:

• uszkodzenie powierzonego mienia klienta,
• szkody wyrządzone podczas wykonywania usług,
• błędy pracowników,
• szkody magazynowe,
• szkody transportowe,
• uszkodzenie sprzętu należącego do kontrahenta,
• odpowiedzialność podwykonawców.

W takich przypadkach odpowiednio dobrane ubezpieczenie oraz właściwie skonstruowane ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej mogą znacząco ograniczyć ryzyko finansowe przedsiębiorcy.

Regres ubezpieczeniowy przy polisach OC

Najbardziej znanym przykładem jest regres związany z ubezpieczenia OC oraz komunikacją.

Jeżeli kierowca posiada ważną polisy OC, zakład ubezpieczeń co do zasady pokrywa szkodę. Jednak w wyjątkowych przypadkach może zastosować regres i dochodzić zwrotu wypłaconych pieniędzy.

Przykładowo przedsiębiorca wykorzystujący służbowy pojazd może zostać obciążony regresem, jeżeli kierowca prowadził pojazdem mechanicznym po użyciu środków odurzających albo bez wymaganych uprawnień.

W praktyce oznacza to, że mimo iż pojazd był objęty polisą OC, ubezpieczyciel ma prawo żądać od sprawcy zwrotu całej wypłaconej kwoty.

Regres ubezpieczeniowy przedawnienie

Jednym z najczęściej zadawanych pytań jest: regres ubezpieczeniowy przedawnienie – ile czasu ma ubezpieczyciel na dochodzenie należności?

Termin przedawnienia zależy od podstawy prawnej konkretnego roszczenia oraz okoliczności sprawy. W praktyce przedsiębiorcy powinni każdorazowo zweryfikować datę powstania szkody, wypłaty świadczenia oraz przepisy mające zastosowanie do konkretnego przypadku.

Otrzymanie wezwania do zapłaty nie oznacza automatycznie obowiązku zapłaty. Należy sprawdzić, czy roszczenie regresowe nie uległo już przedawnieniu oraz czy wysokość dochodzonej kwoty została prawidłowo ustalona.

Regres ubezpieczeniowy – jak się bronić?

Fraza regres ubezpieczeniowy – jak się bronić często pojawia się w wyszukiwarkach i nie bez powodu.

Jeżeli przedsiębiorca otrzyma wezwanie do zapłaty, powinien:

• zweryfikować podstawę prawną roszczenia,
• sprawdzić, czy ubezpieczyciel rzeczywiście posiada prawo do regresu,
• przeanalizować dokumentację szkody,
• ustalić, czy zachodzą przesłanki przedawnienia,
• zweryfikować wysokość dochodzonego zwrotu,
• w razie potrzeby skorzystać z pomocy kancelarii specjalizującej się w sporach ubezpieczeniowych.

Nie każde roszczenie zwrotne jest zasadne. Często możliwe jest zakwestionowanie odpowiedzialności albo ograniczenie wysokości należności.

Czy regres ubezpieczeniowy się dziedziczy?

Pojawia się również pytanie: czy regres ubezpieczeniowy się dziedziczy?

Co do zasady zobowiązania majątkowe wchodzą do spadku. Oznacza to, że jeżeli wobec zmarłego istniało skuteczne roszczenie regresowe, może ono przejść na spadkobierców zgodnie z zasadami prawa spadkowego. Zakres odpowiedzialności zależy jednak od sposobu przyjęcia spadku oraz wartości odziedziczonego majątku.

• Jeśli odszkodowanie wypłacono za życia sprawcy: dług z tytułu regresu przechodzi na spadkobierców.
• Jeśli odszkodowanie wypłacono po śmierci sprawcy: dług nie obciąża spadkobierców (zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego)

Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, dlatego przed zapłatą warto skonsultować się z prawnikiem.

Jak wygląda procedura regresowa?

Najczęściej procedura przebiega według następującego schematu:

1. Powstaje szkoda.
2. Poszkodowany zgłasza szkodę.
3. Ubezpieczyciel przeprowadza postępowanie likwidacyjne.
4. Następuje wypłata świadczenia.
5. Po odszkodowania przez ubezpieczyciela oraz po zakończeniu likwidacji szkody powstaje możliwość dochodzenia należności od osoby odpowiedzialnej.
6. Przedsiębiorca otrzymuje wezwanie do zapłaty.
7. Zakład może dochodzić zwrotu wypłaconego odszkodowania, jeżeli istnieją ku temu podstawy prawne.

W praktyce oznacza to możliwość dochodzenia zwrotu wypłaconego odszkodowania od sprawcy, czyli osoby odpowiedzialnej za powstanie szkody.

Regres ubezpieczeniowy a Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny

W niektórych sytuacjach regres może być prowadzony również przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Dotyczy to przede wszystkim szkód wyrządzonych przez nieubezpieczonych kierowców lub sprawców, którzy nie posiadali obowiązkowej polisy.

W określonych przypadkach działania regresowe mogą prowadzić również Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz inne instytucje odpowiedzialne za rozliczanie szkód komunikacyjnych.

Podsumowanie

Regres ubezpieczeniowy – na czym polega? Jest to mechanizm, dzięki któremu ubezpieczyciel ma prawo odzyskać od osoby odpowiedzialnej środki wcześniej wypłacone poszkodowanemu. W działalności gospodarczej znajomość zasad regresu ma ogromne znaczenie, ponieważ pozwala właściwie zarządzać ryzykiem oraz dobierać odpowiednie polis i zakres ochrony.

Warto pamiętać, że regres typowy i nietypowy różnią się podstawą prawną oraz zakresem odpowiedzialności. Nie każde wezwanie oznacza obowiązek natychmiastowej zapłaty. Przedsiębiorca powinien sprawdzić podstawę roszczenia, możliwość przedawnienia, wysokość dochodzonej kwoty oraz to, czy zakład ubezpieczeń rzeczywiście posiada prawo do dochodzenia zwrotu wypłaconego świadczenia.

Dobrze dobrane ubezpieczenie, właściwie skonstruowane umowy oraz analiza odpowiedzialności kontraktowej pozwalają skutecznie ograniczyć ryzyko regresu i chronić finanse przedsiębiorstwa.

Źródło https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-cywilny-16785996/art-828